Het gebouw op de Dam was nooit als paleis bedoeld. Het werd in de jaren vijftig van de zeventiende eeuw neergezet als stadhuis van Amsterdam, op een moment dat de stad waarschijnlijk de rijkste plek van Europa was en een gebouw wilde dat dat bewees. De broer van Napoleon maakte er in 1808 een koninklijke residentie van, en dat is het gebleven. Vanaf €13,50 inclusief audiotour, en 4,7 uit 5 van ruim elfhonderd bezoekers.
Een stadhuis, geen paleis
Jacob van Campen ontwierp het, de bouw begon in 1648 en zeventien jaar later trok de stad erin. Tijdgenoten noemden het het achtste wereldwonder, en dat was maar half gekscherend: het staat op 13.659 houten palen in het moeras, een getal dat elke Nederlandse schoolklas leert door 1666 te onthouden met een 1 ervoor en een 9 erachter.
Het gebouw ging over stedelijk zelfvertrouwen, niet over koninklijke grandeur. Amsterdam had geen koning, geen hof en geen kathedraal; het had een koopliedenbestuur dat een zaal wilde die kon wedijveren met elk paleis in Europa, versierd niet met heiligen maar met wereldkaarten, handelsgoden en allegorieën van goed bestuur. Dat maakt het bijzonder, en daar moet je op letten terwijl je rondloopt.
In 1808 vorderde Lodewijk Napoleon Bonaparte, door zijn broer als koning van Holland geïnstalleerd, het stadhuis als woning. De Nederlandse koninklijke familie hield het daarna aan. Het is nog altijd een werkend paleis: de koning gebruikt het voor staatsbezoeken, ontvangsten en prijsuitreikingen, en dan gaat het dicht voor bezoekers.
| Koninklijk Paleis Amsterdam | |
|---|---|
| Adres | Dam, 1012 RJ Amsterdam |
| Openingstijden | Dagelijks 10:00–18:00 op de dagen dat het open is — ruim 230 dagen per jaar |
| Sluitingen | Het sluit op korte termijn voor staatsaangelegenheden. Kijk altijd eerst in de kalender |
| Prijs | Vanaf €13,50. Tot 18 jaar gratis, studenten €9 |
| Beoordeling | 4,7 uit 5, uit ruim 1.100 beoordelingen |
| Inbegrepen | Een audiotour, bij elk ticket |
| Hoe lang | Een uur tot anderhalf uur |
| Gebouwd | 1648–1665, door Jacob van Campen, als stadhuis |
| Bereikbaarheid | Op de Dam. Tram 2, 12, 13, 14 of 17, of tien minuten lopen vanaf Centraal |
Bekijk de beschikbaarheid en boek het Koninklijk Paleis
Wat je binnen ziet
De route loopt door de staatsievertrekken op de hoofdverdieping. Dit zijn de plekken om even stil te staan:
- De Burgerzaal — de reden om te komen. Een enorme marmeren zaal, gebouwd als overdekt stadsplein, met de twee halfronden van de wereld en de noordelijke sterrenhemel in de vloer ingelegd, zodat een Amsterdammer letterlijk boven op de wereld stond. Het is een van de grote zalen van Europa en buiten Nederland weet vrijwel niemand dat hij bestaat.
- De Vierschaar — de ruimte waar doodvonnissen werden uitgesproken, op de begane grond, met een marmeren reliëf van het oordeel boven de rechters. De veroordeelde werd rechtstreeks naar een schavot op de Dam gebracht.
- De Raadzaal — waar het stadsbestuur vergaderde, behangen met schilderijen die de burgemeesters moesten herinneren aan wat ze hoorden te zijn.
- De koninklijke vertrekken — empiremeubilair dat Lodewijk Napoleon achterliet, de grootste verzameling in zijn soort buiten Frankrijk, en een volstrekt andere toon dan de zeventiende-eeuwse zalen.
- De beeldhouwkunst — werk van Artus Quellinus door het hele gebouw, de andere reden dat kunsthistorici dit gebouw zo hoog aanslaan.
Is het de moeite waard?
Met €13,50 is het een van de beste tickets van het centrum, en het is het enige grote gebouw aan de Dam waar je naar binnen kunt. Die 4,7 is ongewoon hoog voor een historisch huis, en de audiotour is echt goed.
De kanttekening zit in de verwachting. Wie Versailles voor zich ziet, komt bedrogen uit: dit is een zeventiende-eeuws stadsgebouw met later een koninklijke laag eroverheen, en het plezier zit in de architectuur en de geschiedenis, niet in de decoratie. Wie zich vooraf even inleest, komt onder de indruk naar buiten. Wie binnenloopt op zoek naar goud en kroonluchters soms niet.
Het combineert goed met het Rijksmuseum, want de schilderijen daar en dit gebouw komen uit dezelfde stad, dezelfde decennia en dezelfde ambitie.
Praktisch
- Kijk in de kalender. Dit is waar mensen op stuklopen — het paleis sluit voor staatsaangelegenheden, soms op korte termijn, en een geboekt ticket verandert daar niets aan.
- Tot achttien jaar is de toegang gratis, wat het voor gezinnen goedkoop maakt.
- De audiotour zit erbij en is het hele uur waard; er is ook een versie voor kinderen.
- Het gebouw is toegankelijk, met een lift naar de hoofdverdieping.
- Het staat aan de Dam, dus je loopt er toch langs. De ingang zit aan de linkerkant als je voor het gebouw staat.
- Museumkaart en ICOM-kaart zijn geldig.
Meer betaalde en gratis bezienswaardigheden staan op onze pagina attracties in Amsterdam.
Veelgestelde vragen
Vanaf €13,50 voor volwassenen, inclusief audiotour. Studenten betalen €9 en tot achttien jaar is het gratis. Museumkaart en ICOM-kaart zijn geldig.
Nee. Het is een van de drie paleizen die de koning ter beschikking staan, gebruikt voor staatsbezoeken, ontvangsten en officiële plechtigheden, maar het is geen woonhuis. De koning woont in Den Haag.
Nee, en dat is het belangrijkste om te controleren. Het is ruim 230 dagen per jaar open, dagelijks van 10:00 tot 18:00, maar het sluit voor staatsaangelegenheden, soms op korte termijn. Kijk in de kalender voordat je gaat.
Een uur tot anderhalf uur met de audiotour, die bij elk ticket inbegrepen is.
Nee. Het werd tussen 1648 en 1665 gebouwd als stadhuis van Amsterdam, naar ontwerp van Jacob van Campen. Lodewijk Napoleon maakte er in 1808 een koninklijke residentie van.
De Burgerzaal — een marmeren zaal die als overdekt stadsplein is gebouwd, met wereldkaarten en de noordelijke sterrenhemel ingelegd in de vloer.
